۱۹۰۷ صفحه موسیقی برای حماسه کامرون

سایمون فرنگلن از ساخت دشوارترین اثر کارنامه‌اش می‌گوید ۱۹۰۷ صفحه موسیقی برای حماسه کامرون علی نعیمی به‌روزرسانی: ۱۹ آذر ۱۴۰۴ سایمون فرنگلن، آهنگساز «آواتار: آتش و خاکستر»، تازه‌ترین و جاه‌طلبانه‌ترین اثر جیمز کامرون، در گفت‌وگویی تازه از روند نگارش ۱۹۰۷ صفحه موسیقی برای فیلمی سه‌ساعته سخن گفته است؛ پروژه‌ای که او آن را «عظیم‌ترین و پیچیده‌ترین تجربه حرفه‌ای» خود می‌داند. او با طراحی سازهای تازه، خلق تم‌های متفاوت برای قبایل گوناگون و ضبط مجموعه‌ای ۲۱۵ نفره، یکی از بزرگ‌ترین موسیقی‌های متن سال‌های اخیر را شکل داده است. آهنگساز سایمون فرنگلن از ساخت بیش از سه ساعت موسیقی و خلق سازهای جدید برای ساخت موسیقی حماسی «آواتار: آتش و خاکستر» می‌گوید. بهترین فیلم های کارنامه جیمز کامرون هنگامی که «آواتار: آتش و خاکستر» در ۱۹ دسامبر روی پرده سینماها برود، نقطه اوج پروژه‌ای چند دهه‌ای برای سایمون فرنگلن خواهد بود؛ آهنگسازی که به‌عنوان تنظیم‌کننده و ترانه‌سرا در «آواتار» (۲۰۰۹) حضور داشت و موسیقی متن دنبالهٔ سال ۲۰۲۲ یعنی «آواتار: راه آب» را نوشت. با توجه به اینکه «آتش و خاکستر» جاه‌طلبانه‌ترین و پیچیده‌ترین قسمت مجموعه، از نظر فنی و روایی، در کارنامه جیمز کامرون است، طبیعی است که سخت‌ترین چالش حرفه‌ای فرنگلن نیز بوده باشد. فرنگلن در گفت‌وگو با ایندی‌وایر گفت: «از نظر مقیاس کاری که باید تحویل می‌دادیم، این موسیقی هر چیزی را که تا به حال انجام داده‌ام کوچک می‌کند.» او اشاره می‌کند که اولین قطعه موسیقی این فیلم را هفت سال پیش نوشته، اما عمده کار در دو سال و نیم اخیر انجام شده؛ زمانی که او ۱۹۰۷ صفحه نت موسیقی نوشته است. «فیلم سه ساعت و ۱۵ دقیقه است و سه ساعت و چهار دقیقه و ۱۶ ثانیه موسیقی دارد. یعنی فقط حدود ۱۰ دقیقه استراحت دارم.» همانند بسیاری از فیلم‌های کامرون، «آتش و خاکستر» در میان ژانرهای متفاوت جابه‌جا می‌شود و دامنه احساسی گسترده‌ای را دربر می‌گیرد؛ از اکشن حماسی تا رمانس صمیمانه و سوگواری. فرنگلن موظف بود موسیقی‌ای خلق کند که درخور عمق و گستره داستان‌گویی کامرون باشد؛ کاری که نیازمند بهره‌گیری از سبک‌ها و الهامات مختلف بود. اما همه چیز مانند همیشه با شخصیت‌ها آغاز شد. فرنگلن می‌گوید: «همه چیز باید از فاصله‌ای که بین جیک (سم ورتینگتن) و نیتیری (زویی سالدانیا) افتاده شروع شود.» این زوج در ابتدای داستان زیر بار غم و فقدان خرد شده‌اند. «در ابتدا وقتی با هم صحبت می‌کنند، من از دو خط ملودیک استفاده می‌کنم که از هم دور می‌شوند تا همیشه یک حس فاصله موسیقایی بینشان باشد. بنابراین شما با تم‌هایی بسیار سرد و رنگ‌آمیزی‌های بسیار ظریف مواجه‌اید.» در مقابل، هنگامی که نوبت نوشتن موسیقی برای بادپیماها ـ قبیله‌ای آواره که در آسمان‌ها سفر می‌کنند ـ رسید، فرنگلن توانست به سراغ تم‌های ماجراجویانه در سنت فیلم‌های ماجراجویی دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ برود. از آنجا که اعضای این قبیله در فیلم ساز می‌نوازند، فرنگلن نه‌تنها باید موسیقی اجراهای آن‌ها را می‌نوشت، بلکه باید سازهایشان را نیز خودش اختراع می‌کرد. او می‌گوید: «باید سازهای واقعی طراحی می‌کردم چون آن‌ها واقعاً اجرا می‌کنند و در دنیای آواتار نمی‌توان چیزی را همین‌طوری ساخت. باید ریشه در واقعیت داشته باشد.» فرنگلن با طراحان تولید دیلن کول و بن پروکتر و همچنین طراح لباس دبورا اسکات همکاری کرد تا فرهنگ بادپیماها را بسازد و سپس بر اساس آن سازها را طراحی کند. «آن‌ها را مانند بازرگانان فنیقی قدیم می‌دیدم. بسیار پیچیده‌تر از قبیله‌هایی هستند که در گذشته ملاقات کرده‌ایم. نمی‌توانستم برایشان گیتار و درام بگذارم، اما باید موسیقی می‌نواختند. بنابراین سازهایی طراحی کردم؛ مثلاً پوست طبل‌ها را از جنس همان پارچه بادبان‌ها ساختم. می‌خواستم سازهای زهی‌شان شبیه طناب‌های کشتی باشد، چون این‌ها کوچ‌نشین‌اند و سازهایشان باید بازتاب‌دهنده زندگی‌شان باشد.» طراحی‌های او سپس به مدل‌های سه‌بعدی تبدیل شد و سازهای واقعی توسط برَد الیوت با یک چاپگر سه‌بعدی غول‌پیکر ساخته شد. برای قبیله خاکستر، فرنگلن رویکردی کاملاً متفاوت در پیش گرفت. «خاکسترها عاملان آشوب‌اند و من می‌خواستم موسیقی‌شان کیفیتی غریزی و تهاجمی داشته باشد.» او از تجربه‌ای ۱۰ سال پیش در مغولستان الهام گرفت، جایی که با ساز زهی مورین‌هور آشنا شد؛ سازی با صدایی خشن و پرقدرت. اما هدفش ساخت یک «تم» نبود، بلکه یک حس بود. برای رسیدن به این فضا، او از تری‌تون، فاصله موسیقایی نامطبوع معروف به «فاصله شیطانی» استفاده کرد. «این فاصله هیچ‌وقت کاملاً حل نمی‌شود.» فرنگلن می‌گوید: «وقتی آن‌ها برای اولین بار حمله می‌کنند این صدا را می‌شنوید و بعدتر، حتی اگر فقط ردّی از آن باشد، تبدیل به موتیفی شد که همیشه می‌توانستم از آن استفاده کنم.» به‌جز یک گروه آواز از جزایر اقیانوس آرام، تمام موسیقی «آتش و خاکستر» در لس‌آنجلس و در استودیوی فاکس ضبط شده؛ موضوعی که فرنگلن به آن افتخار می‌کند. در مجموع ۲۱۵ نوازنده شامل ارکستر ۱۰۰ نفره، گروه کر، تکنوازها، سازهای کوبه‌ای و برنامه‌نویسی سینتی‌سایزر در تولید موسیقی این فیلم مشارکت داشته‌اند؛ مجموعه‌ای عظیم که نتیجه آن موسیقی‌ای قدرتمند و غنی است که با آثار حماسی گذشته مانند کارهای موریس ژار در «لارنس عربستان» و «دکتر ژیواگو» مقایسه می‌شود. مانند آن فیلم‌ها، موسیقی «آواتار: آتش و خاکستر» با وجود مقیاس عظیمش، لحظات انسانی و لطیف داستان را فراموش نمی‌کند. فرنگلن می‌گوید: «می‌خواستم حسی ارگانیک ایجاد کنم؛ اینکه موسیقی خودش دارد داستان می‌گوید. می‌خواستم ارتباط احساسی بسازم.» هشت سال پس از آغاز نخستین نت‌ها، او هنوز از گستردگی این پروژه شگفت‌زده است: «در کارنامه‌ام پروژه‌های سنگین داشته‌ام، اما این یکی واقعاً در سطحی کاملاً متفاوت از پیچیدگی قرار دارد.» «آواتار: آتش و خاکستر» روز جمعه ۱۹ دسامبر اکران می‌شود.