ربات آشپز در چین؛ ورود هوش مصنوعی به رستوران ها و آشپزخانه ها

تصور کنید وارد رستورانی شوید و به‌جای آشپزی که پشت اجاق ایستاده، بازوهای رباتیکی را ببینید که مواد غذایی را آماده می‌کنند، غذا می‌پزند و آن را داخل بشقاب می‌کشند. این صحنه دیگر فقط بخشی از فیلم‌های علمی‌تخیلی نیست؛ در چین، ربات‌ها به‌تدریج وارد آشپزخانه‌های تجاری شده‌اند و وظایفی را انجام می‌دهند که تا همین چند سال پیش مفصلاً به نیروی انسانی وابسته بود.

از پخت نودل و سرخ‌کردن گوشت و سبزیجات گرفته تا آماده‌سازی بستنی، تهیه نوشیدنی و رساندن سفارش به میز مشتری، فناوری رباتیک در حال تغییر شیوه فعالیت رستوران‌هاست. این تحول می‌تواند آینده صنعت غذا و حتی شغل‌های مرتبط با آشپزی را تحت تأثیر قرار دهد.

طبق آمار انجمن رستوران‌داری چین، میزان نفوذ ربات‌های آشپز در دو بخش از بازار خدمات غذایی، یعنی فست‌فودهای زنجیره‌ای چینی و رستوران‌های معمولی با خدمات جامع و ارزش‌های مقرون‌به‌صرفه، به ۳۰ درصد رسیده است.

البته این عدد به معنای حضور ربات در ۳۰ درصد از تمام رستوران‌های چین نیست؛ بلکه به دو گروه مشخص از کسب‌وکارهای غذایی اشاره دارد. با این حال، همین آمار مشخص می‌کند استفاده از تجهیزات خودکار در صنعت رستوران‌داری این کشور سرعت گرفته است.

رشد تقاضا برای این دستگاه‌ها در آمار عرضه تولیدکنندگان نیز دیده می‌شود. یکی از شرکت‌های سازنده تجهیزات آشپزی رباتیک در شهر دونگوان استان گوانگ‌دونگ عنوان کرده فروش‌رسانی محصولاتش در ۹ ماه نخست سال جاری، در مقایسه با مدت مشابه سال قبل بیش از ۲۰۰ درصد صعود داشته است.

نسل به‌روز تجهیزات آشپزی تنها به انجام یک حرکت تکراری محدود نیست. برخی از این سامانه‌ها می‌توانند مراحل مختلف آماده‌سازی غذا را مدیریت کنند؛ از برداشتن مواد اولیه و انتقال آن‌ها به ظرف پخت گرفته تا هم‌زدن، تفت‌دادن و آماده‌کردن محصول نهایی.

گسترش این فناوری فقط به رستوران‌ها و فست‌فودها محدود نیست. آشپزخانه‌های بزرگ، غذاخوری‌های مدارس و مراکز تهیه غذا در حجم بالا نیز از تجهیزات خودکار استفاده می‌کنند. چنین دستگاه‌هایی می‌توانند بخشی از کارهای سنگین، تکراری و زمان‌بر را بر عهده بگیرند.

هدف اصلی این تغییر، صعود سرعت آماده‌سازی سفارش‌ها، افت فشار کاری کارکنان و ایجاد ثبات بیشتر در کیفیت غذاست. در محیط‌هایی که روزانه صدها یا هزاران وعده غذا آماده می‌شود، حتی خودکارسازی بخشی از مراحل پخت می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی داشته باشد.

مرحله بعدی این تحول، ترکیب ربات‌های آشپز با هوش مصنوعی و فناوری بینایی ماشین است. در این مدل، دوربین‌ها و حسگرها وضعیت مواد غذایی را تحلیل می‌کنند و سامانه هوشمند می‌تواند مطابق شرایط، دما و مدت زمان پخت را تنظیم کند.

برای مثال، دستگاه می‌تواند تحولات ظاهری مواد غذایی را زیر نظر بگیرد و در صورت نیاز، زمان پخت یا میزان حرارت را تغییر دهد. چنین قابلیتی می‌تواند دقت کار را صعود دهد و احتمال خطا در آماده‌سازی سفارش‌ها را نزول دهد.

از سوی دیگر توسعه بازوهای رباتیکی که توانایی برداشتن مواد اولیه، انتقال آن‌ها به ظروف پخت و انجام مراحل مختلف آشپزی را دارند، در حال پیشرفت است. در صورت تکمیل این فناوری‌ها، بخش‌های مختلف آشپزخانه می‌توانند مانند اجزای یک خط تولید هوشمند با یکدیگر هماهنگ شوند.

آمارهای صنعتی از رشد قابل‌توجه بازار تجهیزات آشپزی رباتیک در چین حکایت دارند. ارزش این بازار در سال ۱۴۰۴ حدود ۳٫۷ میلیارد یوان برآورد شده است و پیش‌بینی می‌شود این رقم در سال ۱۴۰۵ به حدود ۴٫۵۹ میلیارد یوان برسد.

بر پایه همین برآوردها، ارزش بازار ربات‌های آشپز ممکن است تا سال ۱۴۰۹ به حدود ۱۱٫۷ میلیارد یوان بیشتر شدن پیدا کند. تحقق این پیش‌بینی به عواملی مانند هزینه خریداری و نگهداری دستگاه‌ها، میزان استقبال رستوران‌ها و پیشرفت فناوری بستگی دارد.

گسترش آشپزخانه‌های خودکار این پرسش را مطرح می‌کند که آینده شغل آشپزی چه خواهد شد. ربات‌ها در انجام کارهای تکراری، تنظیم دقیق زمان و دما و آماده‌سازی غذا در حجم بالا توانایی قابل‌توجهی دارند؛ اما هنوز نمی‌توان گفت در تمام موقعیت‌ها جایگزین آشپزهای حرفه‌ای خواهند شد.

مهارت‌هایی مانند خلاقیت در طراحی غذا، تشخیص سلیقه مشتری، مدیریت شرایط پیش‌بینی‌نشده و نظارت بر کیفیت نهایی همچنان به تجربه و توانایی انسانی وابسته‌اند. به همین دلیل، احتمال دارد در بسیاری از رستوران‌ها به‌جای حذف مفصل نیروی انسانی، همکاری آشپزها و سامانه‌های رباتیک شکل بگیرد.

چین با سرعت زیادی در حال گسترش استفاده از ربات‌ها در صنعت غذاست؛ فناوری‌هایی که می‌توانند از آماده‌سازی مواد اولیه تا پخت و تحویل سفارش را پوشش دهند. اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، آشپزخانه‌های آینده بیش از گذشته به سامانه‌های هوشمند و خودکار وابسته خواهند شد؛ تغییری که می‌تواند هم شیوه فعالیت رستوران‌ها و هم تجربه مشتریان را دگرگون کند.