نان قتلمه یکی از نانهای سنتی و لایهای است که با ترکیبی ساده از آرد، آب، نمک و روغن تهیه میشود. این نان به دلیل لایههای نازک، بافت نرم و لطیف در داخل و سطح طلایی و برشته خود، طرفداران زیادی دارد. قتلمه در برخی مناطق ایران و علاوه بر این در فرهنگ غذایی کشورهای همسایه با دستورهای متفاوتی پخته میشود.
این نان خوشمزه را میتوان در وعده صبحانه، عصرانه یا در کنار چای سرو کرد. اگر دوست دارید یک نان خانگی متفاوت و خوشطعم درست کنید، در ادامه با معرفی نان قتلمه، مواد لازم و مراحل تهیه آن همراه باشید.
قتلمه در خراسان شمالی بهویژه با فرهنگ غذایی مردم کرمانج پیوند دارد. این نان در شکل سنتی خود با خمیر آرد گندم، آب، نمک، خمیرترش یا خمیرمایه و روغن تهیه میشود. یکی از خصوصیتهای مهم آن، چرب کردن لایههای خمیر و روی هم قرار دادن آنهاست که باعث ایجاد بافتی لایهلایه میشود.
در برخی مناطق، قتلمه را به شکل نانی نسبتاً ضخیم و گرد میپزند و روی آن سوراخهایی ایجاد میکنند تا حرارت بهتر به قسمتهای داخلی برسد. این نان در خراسان شمالی برای تهیه خوراک محلی «فتیر مسکه» نیز استفاده میشود؛ غذایی که با ترکیب نان قتلمه و کره محلی تهیه میشود.
نان قتلمه با وجود مواد اولیه ساده، قابلیتهایی دارد که آن را از بسیاری از نانهای معمولی متمایز میکند:
بافت لایهای: استفاده از روغن میان لایههای خمیر باعث ایجاد بافتی متفاوت میشود.
عطر و طعم دلپذیر: زردچوبه، روغن محلی و گاهی زعفران به خوشعطر شدن آن کمک میکنند.
ظاهر طلایی: سطح نان پس از پخت رنگی طلایی و اشتهابرانگیز پیدا میکند.
روش پخت متنوع: بسته به منطقه، ممکن است در تنور، فر، تابه یا روغن داغ پخته شود.
مواد اولیه ساده: برای تهیه نوع سنتی آن به مواد پیچیده یا گرانبها نیازی نیست.
مقدار مواد برای حدود ۴ تا ۵ نان متوسط
مواد لازم
مقدار
آرد گندم
۵۰۰ گرم
آب ولرم
حدود ۳۰۰ میلیلیتر
خمیرمایه فوری
۱ قاشق غذاخوری
شکر
۱ قاشق چایخوری
نمک
۱ قاشق چایخوری
روغن مایع یا روغن حیوانی
نصف پیمانه
زردچوبه
۱ قاشق چایخوری
زعفران دمکرده
به مقدار دلخواه
نکته: مقدار آب ممکن است با توجه به نوع آرد کمی تغییر کند. آب را بهتدریج اضافه کنید تا خمیر نرم و قابل ورز دادن به دست بیاید.
ابتدا خمیرمایه، شکر و مقداری آب ولرم را داخل ظرفی بریزید و مخلوط کنید. چند دقیقه صبر کنید تا خمیرمایه فعال شود.
آرد و نمک را در ظرف دیگری مخلوط کنید. سپس ترکیب خمیرمایه و باقی آب را کمکم به آرد اضافه کنید و مواد را ورز دهید تا خمیری یکدست و لطیف حاصل شود.
خمیر را داخل ظرفی چربشده قرار دهید و روی آن را با پارچه تمیز یا سلفون بپوشانید. حدود یک ساعت در محیط نسبتاً گرم استراحت دهید تا حجم آن بیشتر شدن پیدا کند.
پس از استراحت، خمیر را کمی ورز دهید تا هوای اضافی آن خارج شود. سپس آن را به چند قسمت مساوی تقسیم کنید و هر قسمت را به شکل چانه درآورید.
هر چانه را با وردنه روی سطحی آردپاشیشده به شکل یک ورقه نازک باز کنید. سطح خمیر را با روغن یا کره آبشده چرب کنید.
سپس خمیر را به شکل رول یا تاهای منظم جمع کنید و دوباره به حالت حلزونی درآورید. این کار باعث میشود پس از پخت، نان حالت لایهلایه داشته باشد.
خمیرهای شکلگرفته را حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه استراحت دهید. سپس هرکدام را با وردنه به شکل دایرهای باز کنید. ضخامت نان به سلیقه شما بستگی دارد؛ اما نباید آنقدر نازک باشد که لایههای آن از بین بروند.
فر را از قبل روی دمای ۱۸۰ درجه سانتیگراد گرم کنید. خمیرها را در سینی فر قرار دهید و در صورت تمایل روی آنها کمی روغن یا زعفران دمکرده بمالید.
نانها را حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بپزید تا سطح آنها طلایی شود. زمان پخت به ضخامت نان و کارایی فر بستگی دارد.
اگر روش سنتی سرخکردن را ترجیح میدهید، میتوانید خمیرهای کوچکتر را در روغن داغ با حرارت متوسط سرخ کنید تا دو طرف آنها طلایی شود.
نان قتلمه را میتوان به شکلهای مختلفی سرو کرد:
با کره محلی: یکی از شیوههای سنتی سرو قتلمه در خراسان شمالی، همراه کردن آن با کره محلی است.
با عسل و شیره: برای یک صبحانه شیرین و مقوی میتوان از عسل یا شیره انگور استفاده کرد.
با پنیر و گردو: ترکیب قتلمه با پنیر محلی و گردو، یک میانوعده خوشمزه میسازد.
با چای: قتلمه تازه و گرم در کنار چای، انتخاب مناسبی برای عصرانه است.
با پودر قند: بعضی از انواع سرخشده قتلمه را میتوان با پودر قند و هل سرو کرد.
نان قتلمه و نان روغنی ممکن است از نظر ظاهری شباهت زیادی داشته باشند؛ اما روش آمادهسازی و ترکیبات آنها همیشه یکسان نیست.
خصوصیت
نان قتلمه
نان روغنی
روش آمادهسازی
ایجاد لایههای خمیر
بسته به دستور متفاوت
روغن
میان لایههای خمیر
در خمیر یا روی آن
بافت
لایهلایه
نرم یا نسبتاً متراکم
طعم
روغنی و گاهی ادویهای
بسته به مواد افزودنی
روش پخت
فر، تنور یا سرخکردن
فر، تنور یا تابه
برای اینکه قتلمه خانگی بافت و طعم بهتری داشته باشد، این نکات را رعایت کنید:
خمیر را بهاندازه کافی ورز دهید تا نرم و یکدست شود.
اجازه دهید خمیر در محیط مناسب استراحت کند.
هنگام باز کردن خمیر، از مقدار کافی روغن برای ایجاد لایهها استفاده کنید.
برای پخت یکنواخت، ضخامت نانها را تا حد قابلیت یکسان نگه دارید.
اگر نان را سرخ میکنید، از داغ بودن بیش از حد روغن جلوگیری کنید.
پس از پخت، نان را روی دستمال مخصوص قرار دهید تا روغن اضافی آن گرفته شود.
برای عطر بهتر میتوانید از زعفران یا مقدار کمی زردچوبه استفاده کنید.
نان قتلمه تازه بهترین طعم و بافت را دارد. اگر مقداری از آن باقی ماند، پس از خنک شدن در ظرف دربسته قرار دهید تا خشک نشود.
برای نگهداری طولانیتر میتوانید نان را بستهبندی کرده و در فریزر بگذارید. هنگام مصرف نیز آن را با حرارت ملایم در تابه یا فر گرم کنید تا بافت بهتری پیدا کند.
نان قتلمه یکی از نانهای محلی خوشعطر و خوشمزه ایران است که با مواد اولیه ساده و روشی جالب تهیه میشود. لایههای روغنی، رنگ طلایی و طعم دلپذیر این نان باعث شده است که در کنار غذاهای محلی و وعدههای صبحانه جایگاه ویژهای داشته باشد.
اگر به نانهای سنتی علاقه دارید، تهیه قتلمه در خانه فرصتی برای آشنایی بیشتر با فرهنگ غذایی مردم خراسان شمالی است. این نان را میتوانید با کره محلی، عسل یا پنیر سرو کنید و از طعم متفاوت آن لذت ببرید.
عنوان اصلی مقاله: نان قتلمه چیست؟ طرز تهیه نان قتلمه سنتی خراسانی در خانه
عنوان سئو:
عنوان هیجانی: این نان سنتی خراسانی با لایههای روغنی و عطر فوقالعادهاش شما را عاشق خودش میکند!
نامک: qatlama-bread-recipe
تبیینات متا: نان قتلمه یکی از نانهای سنتی خراسان شمالی است. با تاریخچه، مواد لازم، طرز تهیه مرحلهبهمرحله و روشهای سرو این نان خوشمزه آشنا شوید.
کلمات کلیدی سئو: نان قتلمه, طرز تهیه نان قتلمه, نان قتلمه خراسانی, نان محلی خراسان شمالی, نان سنتی ایرانی, فتیر مسکه, نان لایه ای, نان روغنی محلی
منابع:
معرفی قتلمه و فتیر مسکه خراسان شمالی
دستور تهیه نان قتلمه
یونسکو؛ فرهنگ پخت و اشتراکگذاری نانهای تخت سنتی
برچسب:
نویسنده: خنجی